Lần thứ 2 quay trở lại Bangkok, Việt Anh dành thời gian để đi hết những địa điểm mà lần đầu tiên chưa kịp đi. Và một trong những điểm đến nhất định phải đi là cố đô Ayutthaya. Việt Anh bị thu hút bởi một bức ảnh nổi tiếng ở Thái Lan, bức tượng đầu Phật bằng đá nằm trong gốc cây sung già. Ngay khi nhìn thấy bức ảnh đấy, mình bấm bụng, kiểu gì cũng phải đến một lần cho thỏa cái trí tò mò.

Bức ảnh nổi tiếng nhất Ayutthaya?

Và mình đã đến, đạp xe khám phá Ayutthaya, đã đến gốc cây nơi mình từng mong ngóng. Và trong bài viết này, Việt Anh sẽ chia sẻ với bạn kinh nghiệm du lịch Ayutthaya từ Bangkok chỉ với 320,000VNĐ của mình nhé!

Ayutthaya ở đâu? 

Thành phố Ayutthaya, hay công viện lịch sử Ayutthaya ngày nay là tên gọi của của vương triều Ayutthaya của người Thái – một trong những vương triều phát triển lớn mạnh của người Thái (Xiêm) vào giai đoạn thế kỷ 13 – 17.

Vào thời điểm hưng thịnh nhất, bản đồ Ayutthaya có diện tích gần bằng với Thái Lan hiện nay, chỉ thiếu vương quốc Lana (vùng Chiang Mai ở phía Bắc).

Theo Wikipeadia, đã có thời điểm Ayutthaya đánh thắng Angkor, trở thành một trong những vương triều có sức ảnh hưởng lớn nhất trong khu vực. Nhưng cuối cùng triều đại này bị đánh bái bởi người Myanmar vào thế kỷ 17.

Nói chung, đây là tên gọi của một đất nước, giống như tên gọi Đại Việt của người Việt Nam mình ngày xưa. Thì Ayutthaya là tên gọi của một đất nước xa xưa thời Thái Lan chưa thống nhất như ngày nay.

Khu công viên lịch sử Ayutthaya nằm cách Bangkok 70km về phía bắc, bao gồm các tàn tích của vường triều hùng mạnh xưa kia. Đúng như tên gọi, nơi này thích hợp cho các chuyến du lịch tìm hiểu về lịch sử.

Trong bài viết này, Việt Anh sẽ hướng dẫn bạn cách đi từ Bangkok đến Ayutthaya, chỉ cho bạn những ngôi đền đẹp nhất, đáng đi nhất. Bênh cạnh đấy, như mọi khi, mình sẽ hướng dẫn các bạn đi với kinh phí tiết kiệm nhất, như chuyến đi của Việt Anh, hết hơn 470bath (~320,000VND) từ Bangkok.

Nên đi Ayutthaya bao lâu?

Ayutthaya là công viên lịch sử, kiến trúc không khác gì các ngôi chùa và đền ở khu hoàng gia Bangkok ngày nay. Với cá nhân Việt Anh, một chuyến đi ngắn gọn trong 1 ngày (từ sáng tới chiều) là thời gian thích hợp nhất để khám phá Ayutthaya.

Cách di chuyển từ Bangkok đến Ayutthaya

Nếu bạn đi du lịch tự túc, từ Bangkok có nhiều cách để di chuyển tới Ayutthaya như: thuê xe tự lái, thuê tuk tuk, đi tàu hỏa và rẻ nhất – tiết kiệm thời gian nhất là mua vé xe minibus (có thể mua ở bến xe Mochit (60bath/chiều) và các văn phòng tour ở Khao San (~220 – 270bath/chiều)

Trong bài viết này, Việt Anh sẽ chia sẻ với bạn cách đi minibus từ Mochit, Bangkok đi Ayutthaya trong 1 ngày nhé!

Bước 1: di chuyển từ Bangkok đến Mo Chit Bus Station

Mình ở gần khu Pratunam, nên phương tiện mình lựa chọn là: tàu điện trên cao (BTS) và xe bus. Bạn cũng có thể đi bằng tàu điện ngầm (MRT).

Đi BTS hoặc MRT tới Mochit

Bản đồ tàu cao tốc trên cao (BTS) ở Bangkok.

Nếu bạn di chuyển bằng BTS hoặc MRT, lưu ý điểm cuối cùng là ga Mochit. Sau đấy bạn bắt xe taxi (chỉ 2,2km) hoặc đi bus số 26, 77, 96, 104, 136, 145, 509 để đến bến bus nhé.

Đi bus công cộng tới Mochit

Với khu mình ở thì đi xe bus tiện hơn, vì xe đi thẳng tới bên Mochit luôn. Đi BTS (tàu điện trên cao) vẫn phải đi thêm một chặng bus nữa, hoặc đi bộ 20 phút qua công viên mới tới.

Mình khuyên các bạn nên đi bus cho tiện. Bus mình bắt xe 509 ở tượng đài chiến thắng (Victory Monument). Xe này cũng đi qua khu Khaosand.

kinh nghiệm du lịch ayutthaya
Ở khu Khao Sand, cách (1) bạn có thể đi bus 509 cho tiết kiệm. Hoặc (2) mua vé tại các cửa hàng tour, giá ~220 – 270bath/người/chiều.

Danh sách các bus sau tới bến xe Mochit: 3,16, 26,49, 77,96, 104, 134, 136, 138, 145, 170, 509, 517, 529, 536.

Bước 2: Mua vé ở bến xe Mochit

Khi đến được bến xe, bạn chỉ cần đi vào quầy chính để mua vé, 60bath/người. Xe khởi hành lý 9am (mình không rõ về chuyến sớm hơn). Ngồi hơn 1 tiếng là tới Ayutthaya.

Đến Ayutthaya bạn sẽ xuống ở gần khu chợ, ngay lập tức các chú tuk tuk sẽ nhảy vào bạn, mời xem bản đồ, tư vấn nhiệt tình: 4 điểm giá 1200bath (chạy trong 4h).

Bạn sẽ phải lắc đầu thôi vì giá đấy quá đắt, sau đấy các chú sẽ down giá xuống 900bath, 800bath ok? Việc của bạn là đi khỏi đấy theo bản đồ phía dưới – vì những người này không chân thật, họ chém giá quá cao, họ còn nói là thuê xe máy giá 300bath/ngày nữa, trong khi đấy giá thuê xe thực sự chỉ có 150bath/ngày (trả trước 6h tối thôi)

Nên thuê xe hay đi tuk tuk du lịch Ayutthaya?

Theo mình nghĩ bạn nên thuê một chiếc xe máy, rẻ, nhanh, tiện, đi tham quan được nhiều nơi. Hôm đấy mình đi chơi chỉ mang có 600bath trong túi, không hiểu sao quên tiền, quên pin máy ảnh ở nhà.

Nhưng việc thuê một chiếc xe đạp, siêu rẻ, chỉ 40 bath (28,000VNĐ) đã mang lại cho mình một trải nghiệm thú vị. Và cũng giúp mình có kinh nghiệm để viết bài viết chia sẻ kinh nghiệm du lịch Ayutthaya với kinh phí tiết kiệm nhất nữa.

Mình sẽ có lịch trình hợp lý dành cho xe máy và cả xe đạp ở phần dưới bài viết này nhé!

Tuk tuk thì khỏi đi, vì họ chỉ đưa bạn đến những nơi mà ai cũng đến. Mấy chú tuk tuk cũng không thật thà về chuyện giá thuê xe máy, nên mình không thích mấy chú! Người lớn gì lại nói dối 🙁

Bước 3: địa điểm thuê xe đạp và xe máy giá rẻ ở Ayutthaya

Hôm đấy đến Ayutthaya, vừa bước xuống xe thì mấy chú lái xe tuk tuk liền lao tới, như xe ôm Việt Nam, chỉ chỏ, đây, khách này của tao của tao, đại loại thế. Chú kéo mình ra một cái bản đồ, nói :”Here is Ayutthaya map!”. Mình thấy thú vị nên để chú thỏa sức nói, sau chốt chú nói, 1200bath cho 4 điểm, đi trong 4h, ok?

Mình chỉ cười nói “i don’t have money”. Thế là mấy chú lôi mình ra trêu, có chú còn lôi ví ra vẫy bảo, ê, không tiền hả, lại đây cho! Mình nói thật mà, trong túi có đúng 600bath, phải để dành tiền mua vé, tiền ăn trưa, tiền thuê xe nữa chớ, không đủ tiền đi tuk tuk.

Sau rồi về nghĩ không mang tiền lại hay, vì sau các chú deal tài tình :”ok! I will discount for you, 1000, ok? No? 900bath, ok? Ok! 800bath, last price!”. Mình chỉ mỉm cười một điệu cười của người không đủ tiền và bảo chú :”Chú ra hỏi hai người nước ngoài kia kìa! Cảm ơn chú vì đã nhiệt tình tư vấn, rồi mình đi bộ đi tìm chỗ thuê xe đạp!”

Câu chuyện khá dài dòng, để rồi chốt lại, mình phải đi bộ một đoạn mới hỏi được chỗ thuê xe của Mr Chang ở cách đấy tầm 50m – Tour With Thai Travel – 40bath cho một chiếc xe đạp, 150bath cho một chiếc xe máy (hay 200bath nhỉ? mình não cá vàng nên quên rồi). Đại loại mình nói :”Cháu có 400bath!” – Cô vợ Mr Chang rất chuyên nghiệp nói, ok, thế thì cháu thuê xe đạp, rồi nhanh như cắt lôi chiếc bản đồ ra, vẽ lịch trình, đây, cháu đang ở đây, điểm đầu đi đến đây, tiếp theo chỗ này, xe đạp chỉ đi được từng này (5 ngôi đền) là đến chiều, 6h chiều là chuyến xe cuối về Bangkok.

Ok Khap! Khặp khun khắp! Lấy xe đạp, cầm bản đồ trong tay tự tin phi như bay!

Từ từ đã! Chắc bạn sẽ hỏi :”Ê Việt Anh! Địa chỉ đâu, không cho địa chỉ à?” – Thì đây! Địa chỉ ở bên dưới nhé!

kinh nghiệm du lịch ayutthaya
Bản đồ 2D đến nhà Mr Chang nhé :))

Google map luôn cho chắc cú! Website nữa này: http://tour-with-thai.business.site/. Đến thuê cứ nói thằng Anh, người Việt Nam nó đã từng thuê ở đây chỉ tôi tới, vì nó nói mọi người rất tử tế. Mr Chang chắc cũng gần 5 xọi rồi, nhưng nói Anh-Mỹ, rất trẻ trung, dễ mến.

Ayo! Wazzup!! Chụp cùng Mr Chang và hứa là cháu sẽ không quay lại, nhưng sẽ có bạn bè người Việt Nam khác quay lại! Nói là làm liền!

Địa điểm du lịch không thể bỏ qua ở Ayutthaya

Rồi! Giờ đã đến được Ayutthaya, thuê được xe rồi (thuê xe không cần đặt cọc gì đâu nhá! thế mới hay). Việt Anh sẽ dẫn bạn khám phá một vòng những ngôi đền thú vị nhất ở đây.

Lưu ý về vé tham quan: mỗi ngôi đền bán vé 50bath/lần vào cửa. Bạn nên mua một lần 220bath (tham quan 6 ngôi đền chính, đền nhỏ không có soát vé nhé!)

kinh nghiệm du lịch ayutthaya
Bản đồ các ngôi đền, địa điểm thú vị ở Ayutthaya (click vào để xem ảnh cỡ lớn nhé)

1. Wat Ratchaburana

Ngôi đền đầu tiên, ngôi đền này có kiến trúc đặc trưng, thiết kế dạng tháp theo hình ngọn núi Meru Ấn Độ. Không có gì đặc trưng, nhưng điều thú vị nhất là bên trong tháp chính có một đường hầm dẫn tới nơi cất giữ vàng bạc, châu báu.

Ngọn tháp chính, nơi cất giữ kho báu trong lăng mộ của nhà vua

Người ta đã đào một đường hầm và khám phá ra kho báu được cất giữ ở đáy của ngôi đền gồm vàng, bạc, đá quý (hơn 100kg).

Một trong những đồ vật quý giá được tìm thấy trong lăng mộ, nhìn mấy đồ vật này mình lại nhớ tới game Diablo ngày xưa

Người Myanmar xưa kia đến đây tàn phá và lấy đi những tài sản quý giá nhất, nhưng vẫn còn có những kho báu sót lại. Thú vị! Đây là ngôi đền để lại cho mình nhiều ấn tượng nhất ở Ayutthaya.

Đường xuống lăng mộ, phần bê tông và lan can này mới xây, trước chắc ko có
Phần trung tâm ngôi mộ, nơi cất giữ kho báu –
Ảnh mượn của www.theroadtoanywhere.com vì điện thoại tối quá không chụp được gì.

2. Wat Maha That

Đây có lẽ là một trong những ngôi đền nổi tiếng nhất ở Ayutthaya. Nơi có gốc cây sung ôm lấy đầu của một pho tượng Phật bằng đá.

kinh nghiệm du lịch ayutthaya
Góc hình này đã thu hút du khách khắp nơi trên thế giới tới Ayutthaya

Rất nhiều người đến đây chỉ vì tò mò muốn thấy khung cảnh này, trong đấy có mình. Nhưng những gì hiện thực không giống như trong tưởng tượng, cây, tượng, tường…vv mọi thứ đều nhỏ hơn so với mình nghĩ. Khi thấy bức ảnh giống thế này trên một tấm poster nào đấy, mình nghĩ không gian ở Ayutthaya sẽ rừng rú rậm rạp lắm đây! Nhưng dù sao nó cũng thú vị! Đầu của một pho tượng nằm trong gốc cây sung. Haha. Đúng là người Thái!

3. Wat Phra Si Sanphet

Ngôi đền hoàng gia, nơi còn lưu giữ được những ngọn tháp chôn cất tro cốt hoàng gia lớn nhất. Quần thể ngôi đền này có diện tích rộng nhất trong khu trung tâm Ayutthaya.

Những ngọn tháp này là biểu tượng của du lịch Ayutthaya, đi đâu mình cũng thấy họ treo ảnh.
Tranh thủ tự sướng tấm, góc này nhìn có vẻ ổn! Mình thích màu của gạch, chỉnh màu hơi đậm hí hí. (Ảnh chụp bằng Gopro)

4. Ayutthaya Elephant Palace

Khu này dành cho ai yêu thích cưỡi voi. Mình cưỡi voi nhiều rồi nên không khoái, chỉ đạp qua. Voi ở đây có nhiều con voi đực ngà dài, đẹp, họ khoác lên chúng những tấm vải hoàng gia, đặt ghế, lọng trên lưng voi, khách ngồi vào kiểu cả giác giống vua chúa ngày xưa. Quên béng không vào hỏi bao nhiêu tiền một vé, chắc cũng không đắt. Khu này ngay trên đường đi Lokaya Suttha, dễ tìm lắm!

Sau khi cưỡi voi cũng tới giờ ăn trưa rồi. Hàng quán mình không có địa chỉ, hôm đấy ăn ở quán ven đường, trên đường đi Lokaya Suttha, ông anh mình chỉ ở khu bờ sông Chao Phaya có quán ngon lắm, nhưng đi xe đạp không tiện nên ăn quán dọc đường.

40bath, cơm thịt lợn, thịt bò xào với đậu đỗ, cũng A ròi (ngon) lắm!

5. Wat Lokaya Suttha

Ngôi chùa có bức tượng Phật nhập niết bàn. Nói chung là tàn tích, khung nhà đều bị thiêu cháy, chỉ còn lại vài mảng tưởng, nhưng bước tượng Phật còn khá nguyên vẹn.

Bức tượng Phật nằm ở Lokaya Suttha.

Bức tượng này mình không mấy ấn tượng. Ấn tượng hơn cả là mấy người bán hoa ở đây, khi bạn đến họ sẽ mời bạn ra dán tờ giấy vàng lên trên tượng Phật nhỏ, họ sẽ thân thiện chào hỏi bạn ở đâu tới, rồi đưa bạn tờ giấy nói “cái này miễn phí” nhưng sau đấy vẫn tính tiền, và bán cho bạn một bức tượng Phật làm kỷ niệm với giá kiểu “không chân thật cho lắm”. Mình không mua, có mang tiền đâu, thấy hai anh chị người Nhật mua rồi nhìn nhau cười kiểu “Đấy! Biết bị lừa rồi mà vẫn bị lừa!”

6. Wat Worrachettharam

Ngôi chùa này mình thích ví có những ô cửa bằng gỗ vẫn còn nguyên vẹn, nhìn vào bên trong có bức tượng Phật, khá thú vị.
Chụp bằng điện thoại, màu có qua chỉnh sửa rồi nhé!

7. Wat Chaiwatthanaram

Đây là ngôi đền nhất định phải đến. Ngôi đền nằm bên sông, vẫn kiến trúc tượng trưng cho ngọn núi Meru, ngọn núi thiêng trong truyền thuyết, nơi ở của các vị thần ở mãi Ấn Độ xa tít. Kiến trúc của ngôi đền này còn khá nguyên vẹn, và vị trí nằm cạnh sông Chao Phaya thơ mộng.

Ngoài kiến trúc của ngôi đền, điều làm mình thích thú nữa là ở đây rất nhiều chim bồ câu, chúng đậu trên tường, thậm chí sống trong hốc đá của ngôi đền.
Tỷ lệ đối xứng rất tài tình
Đây là phần bên trong của một trong 8 ngọn tháp vây xung quanh tháp chính.

 

8. Wat Yai Chai Mongkhon

Ngôi chùa cuối cùng mà mình cong mông đạp một đoạn dài mới tới. Chùa này không mấy cổ kính, nhưng lại được khoản chui vào trong ngọn tháp để xem hầm người ta cất giữ tro cốt, hầm để kho báu, tương tự thế, cứ cái gì có hầm, có kho báu là mình thích thú. Chứ ngôi chùa này mới có được hơn 100 năm tuổi, không cổ bằng các ngôi chùa khác.

Ngọn tháp chính, nơi bạn có thể leo lên trên và khám phá hầm mộ
Đây chính là cái hầm, không biết bên dưới chôn cái gì ta? Nhìn sâu sâu, đen đen là hơi ghê ghê rồi :))

Wat Phutthaisawan

Mình chưa đến khu này, khi đi về thì một chị bạn trên facebook bảo nhớ đến đây, mình hỏi tại sao, chị bảo ở đây có bức tượng Phật nằm, chụp ảnh qua khung cửa sổ thấy mặt Phật. Thế thì cũng không có gì đặc biệt lắm. Tuy nhiên, nếu bạn đi xe máy có thể ghé qua đây, rồi tiếp tục đi Wat Yai Chai Mongkhon. Sau đấy kết thúc hành trình. Còn nếu đi xe đạp bạn có thể bỏ qua điểm này hoặc bỏ qua Wat Yai Chai Mongkhon để đến điểm này, tùy ý nhé!

Bản dồ khám phá Ayutthaya bằng xe máy chỉ thêm điểm Wat Phutthaisawan.

Ăn uống tự túc trên đường nha!

Khu bờ sông trên đường đi Wat Chaiwatthanaram có mấy hàng quán ven sông, bạn có thể ăn ở đây hoặc ăn dọc đường nhé!

Lịch trình tham quan Ayutthaya tiết kiệm thời gian

Sáng 9am có mặt ở Bangkok – 10h30 tới Ayutthaya – Thuê xe ở T.W.T – Đi theo các địa điểm từ 1 đến 4 thì dừng ăn trưa (nếu đi xe đạp) và tiếp tục đi tiếp tới điểm 8, về trả xe, quay lại Bangkok.

Lịch trình đi xe máy có thêm điểm Wat Phutthaisawan, mình cũng chưa đi, bạn đi thử cho biết nhé!

Xe bus từ Ayutthaya về Bangkok

Chuyến cuối là 6p.m nên bạn cứ đi chơi thoải mái, 5h30 về trả xe Mr Chang, rồi hỏi chú ấy đường đi ra bến xe bus.

Dễ đi lắm mà mình quên không chụp lại hình. Mô tả bằng miệng nhé!

Từ nhà Mr Chang bạn quay lại ngã 4, nơi điểm dừng bus đầu tiên khi từ Bangkok xuống, bạn rẽ tay phải, đi bộ chừng 500m qua một cây cầu là thấy bến đỗ bus ngay trước mặt. Nếu không tự tin bạn hỏi người dân họ sẽ chỉ cho “Please show me where to buy ticket bus go to Bangkok” hoặc “Bus to Bangkok Khap (xe bus tới Bangkok ạ)” thôi là mọi người cũng hiểu và chỉ cho bạn rồi!

Kinh phí chuyến đi Ayutthaya siêu tiết kiệm

Bus từ Mochit đi Ayutthaya: 60bath x 2 = 120bath

Thuê xe đạp: 40 bath

Ăn trưa: 40 bath

Mua vé tham quan: 220 bath

Mua nước uống: 10 bath

Tàu điện ngầm đến Mochit: ~40bath

Tổng: 470bath (330,000VNĐ)

Đi xe đạp hết từng này tiền, xe máy cộng thêm ~200bath cả tiền đổ xăng nữa. Vẫn rẻ và tiết kiệm phải không nào! Với các bạn đi ở Khao Sand nếu không đi ra Mochit mà mua vé ngay tại Khao Sand sẽ đắt hơn ~220 – 270bath/chiều.

Tour ghép đi Ayutthaya từ Bangkok

Nếu bạn ngại đi tự túc, bạn có thể tham khảo tour ghép Ayutthya từ Bangkok đã bao gồm xe đưa đón, vé tham quan, ăn trưa. Với giá: 885,000VNĐ/người tại Trippy.vn

Không tự tin đi tự túc? Không thích mua tour?

Nếu bạn không tự tin đi tự túc, cũng không thích mua tour, Việt Anh sẽ giới thiệu bạn tới một người anh của mình làm hướng dẫn viên tự do ở Bangkok. Ông anh mình là thổ địa Bangkok, đang là nghiên cứu sinh bảo vệ luận án tiến sĩ ngành quản trị thể thao. Bạn có thể liên lạc qua Zalo/Viber/Line 0935533757, số điện thoại ở Bangkok+66627689490 (hoặc 0066.627.689.490) – Facebook Reni Bang nhé!

Ảnh hôm 11/2017 mình sang Bangkok chơi, hai anh em đi chạy giải Marathon.

Cái kết ngọt ngào

Hura! Đoạn kết luôn là phần mình thích viết nhất, vì cuối cùng thì bài viết dài dòng văn tự cũng đã xong rồi. Mình thích Ayutthaya, không quá ấn tượng nhưng có những người như Mr Chang, có những ngôi đền cổ nằm yên lặng, nhiều bóng cây, và có cả những chiếc xe tuk tuk nhỏ tí xíu, dễ thương nữa.

Màu cam hay màu đỏ?
Rất nhỏ và dễ thương.
Thêm một chiếc màu xanh làm anh phải lòng :))

Bài viết có thể bạn quan tâm: Kinh nghiệm du lịch Bangkok tự túc 11 trải nghiệm không thể bỏ qua khi đi du lịch Bangkok

Ủng hộ Dulichbui24.com

Việt Anh là một blogger dành toàn bộ thời gian của mình để đi, trải nghiệm, tìm hiểu thông tin và viết blog du lịch chia sẻ phi lợi nhuận với người Việt Nam. Nếu thông tin chia sẻ trong bài viết hữu ích, bạn có thể ủng hộ bằng cách Donate

10 BÌNH LUẬN

  1. Chào Việt Anh.cho mình hỏi chút. Khoảng cách di chuyển giữa các ngôi đền có gần ko vì mình định đi bộ. Và địa điểm mua vé 220BTH cho 6 ngôi đền chính là ở đâu. Rất cảm ơn bạn.

  2. Chào Việt Anh, cho mình hỏi về vấn đề sử dụng xe máy thuê khi di chuyển xung quanh khu di tích Ayutthaya là về cảnh sát giao thông địa phương, vì mình nghe nói phải có yêu cầu bằng lái quốc tế, không biết ở khu di tích có nhiều trạm cảnh sát giao thông không và liệu có bị kiểm tra không, cám ơn bạn nhiều !

  3. Xin Chào Việt Anh,

    Cảm ơn bài viết rất chi tiết và hữu ích của bạn. Bạn cho phép mình được copy bài này về nhé. Cảm ơn bạn rất nhiều!

    Chào bạn,
    Bông.

  4. Chào ban Việt Anh,
    Bạn cho mình hỏi giá tuk tuk như trên bạn đã nói là giá cho 1 người hay tiền thuê cả xe tuk tuk. Vì mình đi khoảng 4 5 bạn, nếu giá đó là thuê cả xe thì bọn mình sẽ đi tuk tuk.
    Cám ơn bạn nhiều,
    HZhang

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.